Theorie zes pathogene factoren

De pathogene factoren dringen het lichaam binnen in verschillende vormen: Wind, Koude, Damp, Warmte , Droogte en Vuur. Elk van de genoemde pathogene factoren kan van Interne en van Externe oorsprong zijn.

Naast de Ba Gang gelegd behoren de zes pathogene factoren tot het type Exces.

De diagnose van een Pathogene Factor (intern of extern) wordt gemaakt door de symptomen te analyseren.

Wind

  • Wind wordt geassocieerd met de  Lever, Hout, lente, Yangpathogeen, jeuk. Wind is betrokken bij beweging en activiteit en is de drager van de andere klimaatfactoren . Het is de belangrijkste en meest voorkomende EPF omdat het de oorzaak is van de "100 ziekten".

  • Wind verspreidt Qi naar boven en naar buiten en als  Yang-energie wil Wind stijgen en zichzelf uitbreiden.

  • Windziekten  manifesteren zich in een vroeg stadium in de bovenste en oppervlakkige delen van het lichaam: hoofd, keel, zintuigen en huid .Wind geeft vaak jeukende keel.

  • Wind tast eerst de Tai Yang meridianen aan (Dunne Darm en de Blaasmeridiaan) en blokkeert de doorstroming van de Wei Qi  wat pijn en stijfheid geeft over verloop van deze meridianen.

  • Externe Wind dringt binnen via de huid en verstoort de circulatie van Wei Qi in de Cou Li.

  • Externe Wind verstoort de verspreidende en dalende functie van de Long en veroorzaakt niezen en hoest, ook de Vloeistoffen kunnen niet goed dalen waardoor er een loopneus met helder snot ontstaat.

  • Windziektes dringen binnen via de huid en geven vaak huiduitslag: jeukend, snel opkomend , snel verspreidend en verspringend van plaats.

  • Wind veroorzaakt zweten: de Long controleert openen en sluiten van de poriën. Wind veroorzaakt het openen van poriën .Indien gecombineerd met Koude dan zal er geen transpiratie zijn omdat Koude de poriën samentrekt.

  • Wind kenmerkt zich door een snel begin en snelle veranderingen 

  • Acute Windziekten kenmerken zich door snelle progressie zoals koorts, infectieziekten

  • Wind combineert zich makkelijk met andere pathogene factoren.

  • Creëert abnormale of plotselinge bewegingen zoals spasmen, convulsies, spiertrekkingen

  • Plotselinge stijfheid is het gevolg van Wind(zowel interne als externe Wind kan dit veroorzaken), Externe Wind geeft facialis paralyse of slechts een stijve nek doordat Wind de meridianen binnendringt.

  • Komt het meest voor in het voorjaar

 

Windsyndromen - Externe wind

   Wind-Koude 

  • meer rillingen dan koorts: Wei Qi geblokkeerd door de Wind(Kou)

  • afkeer van kou:omdat de Wei Qi geblokkeerd is ontstaat er een afkeer van Koude. Lost niet op met een dekentje!

  • occipitale hoofdpijn:Tai Yang is aangedaan

  • stijve nek: aantastingTai Yang

  • niezen: dalende functie Long is geblokkeerd

  • slijm zal duidelijk en overvloedig zijn

  • loopneus: dalende functie van de Long is geblokkeerd

  • pijn in het lichaam:Wei Qi circulatie is geblokkeerd

  • pols: oppervlakkig en gespannen. Oppervlakkige pols omdat Wei naar buitenste delen lichaam gaat

  • tong: dun wit beslag

  • Exces Type Externe Wind

  • Weinig of geen zweten: als de Wind domineert zal er licht zweten zijn, domineert de Kou dan geen zweten

  • pols: oppervlakkig en strak: Wei Qi gaat naar externe van het lichaam, Kou geeft een tight pols

  • Wei Qi is sterk, dus de poriën worden gesloten gehouden en men zal niet transpireren.

  • behandeling bestaat uit laten zweten om zodoende de pathogene factor te verdrijven

  • kruiden:Ma Huang Tang

 

Xu type Externe Wind

  • afkeer voor Wind/tocht

  • licht zweten: Wei Qi is minder sterk bij een Xu type waardoor de poriën open zullen staan.

  • behandelen door Ying en Wei Qi te harmoniseren. (Wei Qi wordt zachtjes gevoed door de Ying Qi)

  • kruiden:Gui Zhi Tang

 Wind-Warmte

  • meer koorts dan koude rillingen: er is echter wel lichte aversie voor Kou omdat de circulatie van het Wei Qi is geblokkeerd.

  • keelpijn: door de Warmte wordt de bevochtiging  van de keel aangetast.

  • hoest met dik, geel slijm: door de warmte dikken de vloeistoffen in.

  • dorst met zin in koude dranken

  • frontale hoofdpijn; kan bonkend zijn (Yang Ming meridiaan)

  • roodheid of ontsteking van de ogen

  • sinusitis

  • oorpijn

  • rood gezicht

  • Pols:oppervlakkig, snel

  • Tong: licht rode punt of rood aan de zijkanten.

  • Sang Ju Yin

Wind-Damp

  • kan huid aantasten en/of meridianen en gewrichten

  • koorts en koude rillingen met meer uitgesproken koorts in de middag

  • sterke pijn in het lichaam

  • lichaam en hoofd voelen zwaar aan

  • overvloedig slijm - loopneus, congestie, benauwdheid, sinusitis

  • sinus hoofdpijn

  • mistig hoofd, moeilijk denken

  • Pols: oppervlakkig en Hua

  • Tong: gezwollen, evt dik beslag

  • behandeling  door Damp te verwijderen

  • Cang Er Zi San 

Wind-Damp bi-syndroom

  • Externe Wind kan willekeurig welke meridiaan binnendringen en zich in gewrichten nestelen waarbij er stijfheid en gewrichtspijn ontstaat. Vaak is de pijn verspringend.

  • Artritis, zenuwpijn en gevoelloosheid die erger is bij kou en vochtig weer

  • Pols: strak en wiry

  • Tong: gezwollen, dik beslag

  • Behandelen door meridianen te openen en oppervlakte te klaren: Wind verdrijven, damp verwijderen en waterpassages openen

  • Juan Bi Tang( bij xu patroon)

Wind-Water

  • verstoring van Jin-Ye: Externe Wind verstoort de functie van de Long om de waterwegen te openen en zo de vloeistoffen te verspreiden en te laten dalen.

  • alles met plotseling oedeem: de vloeistoffen kunnen niet dalen en hopen zich op onder de huid

  • acuut begin

  • komt vaak voor in het gezicht omdat de Long in de Bovenste Warmer zit.

  • Behandelen door Wind te verdrijven en water te verwijderen

  • oorzaken zijn onder meer allergische reactie, uitslag en acute nefritis

  • Pols : Hua

  • Tong: gezwollen, dik slippery beslag

  • Yue Bi Tang

 

 Wind uitslag

  • acuut begin

  • beweegt zich naar verschillende delen van het lichaam

  • zal verschijnen en verdwijnen

  • Pols : oppervlakkig, snel

  • Tong: rood met gele beslag

  • Xiao Feng San(bij vochtige, jeukende, rode huiduitslag)

 

Verwar Interne Wind niet met Externe Wind.Sommige symptomen zijn hetzelfde maar interne Wind heeft andere oorzaken dan externe Wind.

Symptomen bij interne Wind zijn tremoren, tics, duizeligheid en een doof gevoel. In zeer ernstige gevallen zijn er convulsies(stuipen),

bewusteloosheid, hemiplegie en deviatie van de mond. Interne Wind is ongerelateerd aan de Lever en kan drie oorsprongen hebben:

  • extreme Warmte kan Lever Wind veroorzaken. Warmte dringt het Bloed binnen en veroorzaakt Wind.

  • Lever Yang kan Lever Wind veroorzaken met symptomen als duizeligheid, draaierigheid, hoofdpijn en irritatie.

  • Lever Bloed leegte kan Wind veroorzaken. Bloedleegte heeft een lege ruimte in zich die opgevuld worden met Wind met symptomen als lichte tremoren, doof gevoel, duizeligheid, wazig zicht en tics.

Koude

Koude wordt geassocieerd met Nier, Winter, Waterelement, Yin-pathogeen.

  • Beschadigt het Yang

  • Wind is de drager van de pathogeen Koude

  • Kan rechtstreeks meridianen binnendringen en Bi veroorzaken.

  • Schaadt het vermogen om de lichaamstemperatuur te behouden

  • Verzwakt en vertraagt ​​levensactiviteiten

  • Geeft een gevoel van kou. 

  • Symptomen worden beter met warmte .

  • Kou zorgt ervoor dat Qi en Bloed samentrekken en stollen, wat stagnatie, pijn en stijfheid veroorzaakt

  • Kou nestelt zich makkelijk in de onderrug, knieën en gewrichten

  • De Maag, Darmen en Lever zijn de organen die snel last hebben van EpF Koude.

  • Koude symptomen zijn: kouwelijkheid, dun/waterig en heldere afscheidingen, kou zorgt voor overvloedige urine, ontlasting kan dun worden, contractie van pezen

 

Koude patronen

 Wind Koude 

  • meer rillingen dan koorts (lichte koorts)

  • geen transpiratie

  • penetratie via de huid

  • sterke afkeer van Kou.

  • occipitale hoofdpijn

  • stijve nek en spierpijnen

  • overvloedig slijm

  • loopneus

  • niezen

  • (milde) pijn in het lichaam

  • Exces type

                             weinig of geen zweten

                             Pols: oppervlakkig, langzaam en strak/gespannen

                             Tong: bleek, dunne witte beslag 

  • Type leegte 

                            licht zweten (het Wei Qi heeft te weinig kracht de poriën te regelen waardoor poriën open staan) 

                            Pols: oppervlakkig en leeg

                            Tong: bleek, dun wit beslag

 

Invasie Milt door Koude

Dit patroon lijkt qua symptomen op een Milt Qi Xu, maar de oorzaak is extern (koud woongebied of het eten van koud voedsel).

Er kan ook Damp bij betrokken zijn en duizeligheid, volheids gevoel borst/epigastrium en een zwaartegevoel veroorzaken.

  • dunne en losse ontlasting

  • waterige ontlasting

  • opgeblazen gevoel

  • slechte spijsvertering

  • misselijkheid

  • braken

  • verlies van eetlust

  • vermoeidheid

  • Pols: langzaam (Hua bij Damp)

  • Tong: bleek (plakkerig beslag bij Damp)

  • kruiden: Da Jian Zong tang

 

EPF Koude dat zowel Milt Yang als Nier Yang beschadigt

Vaak is hier al onderliggend een Yang leegte aanwezig waarna extra of langdurige Kou de situatie nog verergert.

Kan acuut zijn, zoals bij onderkoeling, of chronisch, zoals leven in een koud klimaat waardoor de Milt en de Nieren beschadigt raken.

Symptomen zoals bij het vorige syndroom met:

  • waterige ontlasting

  • onverteerd voedsel in ontlasting

  • ontlasting als vogelpoep

  • afkeer van kou

  • koud gevoel in het hele lichaam

  • overvloedig plassen of juist oedeem (of de Kou zorgt voor meer en heldere urine of het Yang raakt beschadigt waardoor de transformatie van Vloeistoffen verslechterd en water zich ophoopt)

  • sterke vermoeidheid

  • bleek gezicht 

  • groenige of paarse lippen

  • Paars of zwart onder de ogen als Nier Yang beschadigd is.

  • Pols: langzaam, zwak

  • Tong: bleke, wit beslag

 

Koude zorgt voor samentrekking van  Qi en Blood

Koud vertraagt ​​de bloedsomloop, trekt samen, stolt, stagneert en veroorzaakt:

Lever Qi-stagnatie met symptomen als

  • gezwollen buik

  • depressie, prikkelbaarheid

  • Pols: Xian

  • Tong: lichtpaars

 

Bloedstagnatie

  • pijn die scherp, stekend,  constant is en op een vaste plek zit.

  • paarse lippen, teint etc.

  • Pols: Se mai

  • Tong: mogelijk paarse vlekken

 

 Bi pijn

  • artritis (vaker artrose) met koude, stijve, samengetrokken gewrichten

  • gevoeligheid voor kou is het sterkste symptoom

  • er kan zenuw- of spierbetrokkenheid zijn

  • symptomen beter bij warm weer, warmtetherapie, sauna's etc

 

Koude in de  Levermeridiaan

  • pijn aan de binnenkant van de benen (genitaal gebied langs de Levermeridiaan) 

  • pijn en contractie scrotum of inkrimpen vagina

  • volheids en distensie gevoel van gebied net boven de blaas.

  • ernstige menstruatiepijn(krampend) . Pijn verbeterd door warmte

  • endometriose

  • hernia

  • spierproblemen, met name zwakte van de lies

  • testiculaire problemen

  • spermaproductie kan verminderen

  • Koude geeft Leverbloed stagnatie symptomen

  • Pols: Se Mai

  • Tong: bleek en paars

Damp 

Damp wordt geassocieerd met de Milt, nazomer, aarde-element, Yin-pathogeen. Damp is zwaar, vasthoudend, plakkerig, moeilijk te behandelen en een behandeling waar Damp bij betrokken is duurt lang. Damp heeft de neiging naar beneden te zakken in het lichaam.Dringt lichaam binnen door het dragen van natte kleren, veel in het water zijn(zwemleraar) of blijven zitten in natte kleren bijvoorbeeld een bikini. Damp kan zowel intern als extern zijn.Het gaat hier om externe damp maar vaak zie je een samenhang met Interne Damp(door Milt zwakte)

  • Damp valt meestal onderlichaam aan

  • Kleverig, zwaar,plakkerig, vuil vettig, vettig, vies, stinkend

  • 'als modder/moeras',

  • vette gezichtshuid, acne, etter, sijpelende wonden

  • slijm of afscheiding overal in het lichaam met name onderlichaam

  • slechte lichaamsgeur, slechte adem, stinkende transpiratie

  • slecht ruikende diarree met slijm (indien gemengd met pathogeen Warmte kan er troebele urine zijn)

  • dikke of slecht ruikende vaginale afscheiding zoals bij SOA, candida, schimmel, gist.

  • overvloedige neusafscheiding

  • oedeem of zwelling

  • artritis met gezwollen gewrichten

  • Damp beschadigt het Yang van het lichaam

  • symptomen worden erger bij koud, vochtig weer

  • Milt transformeert Damp; Nier ondersteunt Milt

  • Als de vloeistoffen stagneren kunnen ook Qi en Bloed stagneren

Patronen met Damp 

Wind Damp

Acute optredende pathogeen, maar  van alle Wind-pathogenen is het de langzaamste. Het wordt beïnvloed door vochtig en koud weer. Symptomen kunnen wijzen op een luchtweginfectie met veel slijm of een gastro-intestinale griep.

  • sterke gegeneraliseerde pijn in het lichaam

  • zwaar gevoel in hoofd en lichaam

  • mistig hoofd, onduidelijk denken, bandhoofdpijn

  • overvloedig slijm, kan vloeibaar of dik zijn

  • niezen

  • middagkoorts

  • misselijkheid, braken

  • diarree, mogelijk met slijm

  • Pols: Hua

  • Tong: gezwollen met dik wit beslag

  • kruiden: Xiao Feng San

 

Wind-Damp Bi-pijn

  • zwelling van gewrichten

  • oedeem

  • Pols: Hua of bij erge pijn Xian

  • Tong: gezwollen met dik plakkerig beslag

  • kruiden:Juan Bi Tang

Damp poison in de huid

  • afscheiding: etter, karbonkels, steenpuisten, acne, lekken van gele vloeistoffen

  • ontstaat bijvoorbeeld na infectie van een wond

  • wratten, schimmel, gist

 

Damp Hitte

Infectie of ontsteking die op veel plaatsen kan voorkomen, bijvoorbeeld in de lever, galblaas, urineblaas, darmen, sinussen, enz.

Ziektes met  "itis" : Bronchitis Hepatitis Vaginitis Prostatitis Colitis

  • Losse ontlasting met vieze geur

  • Zwaartegevoel

  • Lichte koorts( deze wordt veroorzaakt door het stomen van de Damp Hitte gedurende de gehele dag. Bij Yin leegte is de koorts alleen in de namiddag/vroege avond.

  • Dorst zonder verlangen te drinken of met kleine slokjes

  • Brandend gevoel anus

  • Weinig donker geel gekleurde urine

  • Pols: Hua, snel (meer Hua betekent meer Damp dan Hitte, is de pols meer snel dan Hua dan is Hitte meer aanwezig)

  • Tong: rood, dik geel beslag, eventueel gezwollen (vraag je af hoe dik het beslag is, hoe gezwollen is de tong, hoe rood is de tong ?op deze manier kun je de leidende pathogeen bepalen en je behandeling daarop richten)

 

Inwendige Damp

Interne Damp ontstaat uit Milt leegte en soms uit Nier leegte.Doordat de Milt niet meer goed haar transporterende en transformerende functie uit kan oefenen hopen de vloeistoffen op en er ontstaat Damp.

De symptomen van Interne Damp ontstaan geleidelijker

Damp brengt vaak de immuniteit in gevaar door congestie van het lymfestelsel, met name auto-immuunziekten. Als het ernstig is, wordt het Phlegm(Phlegm is ingedikte Damp door Hitte)

Damp kan zowel van intern als externe oorsprong zijn. Phlegm kan alleen intern ontstaan

Damp tast veelal onderlichaam aan terwijl Phlegm zich veelal in bovenlichaam nestelt.

Duizeligheid is veelal gevolg van Phlegm

Chronische ziektes waarbij damp een belangrijke rol speelt zijn vaak te wijten aan leven vochtig klimaat en het eten van  koud, rauw voedsel.

Symptomen kunnen worden geassocieerd met een grote verscheidenheid aan ziekten: chronische vermoeidheid, fibromyalgie, candida, lymfoom, enz.

  • opgeblazen gevoel

  • misselijkheid

  • braken

  • diarree

  • zwaarte van hoofd en lichaam

  • duizeligheid

  • slechte eetlust 

 
 
 

2020 TCM Lover